Gönderen Konu: Temel Linux Komutlari  (Okunma sayısı 10315 defa)

Çevrimdışı Kahraman

  • Aktif
  • **
  • İleti: 62
  • Karma: 0
    • http://www.hanci.org
Temel Linux Komutlari
« : Haziran 07, 2006, 12:45:05 ÖÖ »
Linux komutları
 

Linux altında kullanabileceğiniz yüzlerce komuttan en önemlilerini alfabetik sıraya koyarak yerleştirdik. Linux'u öğrenmeye çalışanlar için bu sayfa ilk başlangıç noktası sayılabilir. Daha geniş bilgi için Türkçe ya da İngilizce Linux kitaplarından bir tanesini tavsiye ederiz.

Her komutun sol tarafta adını ve örnek kullanımını, sağ tarafta ise açıklamasını bulabilirsiniz.

Komut ya da kavram adı Açıklaması

. Halihazırdaki dizini gösterir.
.. Önceki dizini gösterir.
~ Aktif kullanıcının ev dizini
cd .. Önceki (üst) dizine geç.
ls .. Önceki (üst) dizinin içeriğini göster.
CTRL-C Çalışan bir programı keser (komut satırına düşürür).
TAB Komut/dosya ismi tamamlama
apropos <kelime> İçinde "kelime" geçen tüm kılavuz sayfalarını tarar.

cat "Dosya"nın içindekileri ekrana basar.
cd "Dizin"e geçer.
cd .. Üst dizine geçer.
chsh Kabuk değiştir.
cp <dosya1> <dosya2> dosya1'i dosya2'ye kopyala.

cp /home/ali/mesaj.txt /tmp /home/ali/mesaj.txt dosyasını /tmp dizini altına kopyala.

echo <karakter dizisi> "Karakter dizisi"ni ekrana bas.
PATH Çalıştırılabilir dosyaların yerini gösteren değişken
echo $PATH Bir dosya çalıştırılmadan önce nereye bakılacağını gösterir.
SHELL Altında çalışılan kabuk.
echo $SHELL Çalışan kabuğu gösterir.
finger <kullanıcı> "Kullanıcı" hakkında ayrıntılı bilgi verir.
ln İki dosya ya da dizin arasında sembolik bağ kurar.
ls Dosya ve dizinleri göster.
ls /etc /etc altındaki dosya ve dizinleri göster.
ls -l Dosya ve dizinler hakkında geniş bilgi ver.
ls -al Saklı (. ile başlayan) dosyaları da göster.
mkdir Dizin yarat.
mkdir ~/gecici Aktif kullanıcının ev dizini altında "gecici" adında bir dizin yarat.
more <dosya> "Dosya"nın içeriğini ekrana yazdırır.
mv Bir dosya ya da dizini taşır.
mv re1.gif /tmp re1.gif dosyasını /tmp dizinine taşı.
mv linax.txt linux.txt linax.txt dosyasının adını linux.txt olarak değiştir.
passwd Şifreyi değiştirir.
pwd Üzerinde çalışılan dizini gösterir (working directory).

rm Bir dosyayı siler.
rm -f <dosya> Dosyayı silmeye "zorlar".
rm -rf <dizin> Bir dizini ve içindeki alt dizinleri siler.

telnet <makina> telnet bağlantısını açar.
who Sistemde kimlerin bulunduğunu söyler.
xf86config X Window grafik ekranını yapılandırır:
« Son Düzenleme: Ocak 01, 1970, 01:00:00 ÖÖ Gönderen: Kahraman »
Kahraman

Çevrimdışı Kahraman

  • Aktif
  • **
  • İleti: 62
  • Karma: 0
    • http://www.hanci.org
(Konu Yok)
« Yanıtla #1 : Haziran 25, 2006, 11:03:31 ÖS »
Kalsorun paketlenmesi:


tar -cf test.tar test (test klasorunu test.tar olarak tarla)
tar -xvfz test.tar
« Son Düzenleme: Ocak 01, 1970, 01:00:00 ÖÖ Gönderen: Kahraman »
Kahraman

Çevrimdışı Hamdi

  • Yazar
  • ***
  • İleti: 297
  • Karma: 0
    • http://www.ihya.biz
(Konu Yok)
« Yanıtla #2 : Ekim 29, 2006, 05:24:19 ÖS »
Temel Linux Komut ve Tuşları

Bu komutların hepsi konsol dediğimiz text ekrandan ya da X-windows altındaki bir terminal programından (x-termr rxvt, aterm gibi) çalışmaktadır. Fakat tuş komutlarının bir kısmı konsola özgüdür ve x-altında pencere yöneticinize göre farklı hareket etmektedir.

Tuşlar

    * <Ctrl><Alt><F1>: Bir sonraki terminale geçmektedir. Birçok Linux dağıtımı açılışla birlikte altı standart terminal açar. Bunlar tamamen birbirinden bağımsız ve eşzamanlı çalışır, Yani birinde bir işlem yapılmaya devam ederken bir diğerine geçip başka bir işleme başlayabilirsiniz.

    * tty: Komutu yazdığınız terminalin ismini verir.

    * <Ctrl><Alt><F7>: Daha önceden açmış olduğunuz sonra <CTRL><Alt><Fl> ile çıktığınız X oturumuna geri döner. Burada önemli nokta bunun altı konsollu bir sistemde geçerli olmasıdır. Eğer sisteminizde dört konsol varsa büyük ihtimalle F7 değil F5 tuşunu kullanmanız gerekecektir.

    * <Ctrl><Alt><Fn> (n=7-12): n numaralı X terminaline geçer. Birden fazla X kullanmak mümkün olduğu için bunlar arasında geçiş yapabilirsiniz.

    * <Tab>: (text terminalde) Yazmakta olduğunuz komutu  tamamlar.  Mesela  README  dosyasını okutmak için more RE yazıp TAB'a basarsanız o anda bulunduğunu dizindeki  RE  ile başlayan dosyaların listesini görürsünüz, eğer tek dosya varsa satır tamamlanır. Aynı şey komut İsimleri için de geçerlidir, bas yazıp taba bastığınızda hemen basename diye komutun tamamlandığını görürsünüz.

    * <Yukarı-asağı ok>: Daha önceden girilmiş komutlar arasında gidip gelmenizi sağlar.

    * <Shift><PgUp>: Terminal çıktısında ileri geri hareket etmenizi sağlar (ekrandan çıkmış olan yazıları görmek vs.).

    * <Ctrl><Alt><+>: (X de) Bir sonraki ekran çözünürlüğüne  geçmenizi  sağlar.  Tanımlı   modlar /etc/Xlt/XF86Config dosyasında durmadadır. En büyük ekran modu Virtual Screen boyutunu tanımlar.

    * <Ctrl><Alt><BkSpc>:   (X de)   Herşeyi   kesip X'den çıkmanızı sağlar.

    * <Ctrl><Alt><Del>: Sistemi  kapatıp yeniden başlatmak anlamına gelir. Konsoldaki shutdown komutu gibi davranır. Reset tuşuna basmayıp bunu tercih etmeniz gerekir.

    * <Ctrl>C:  Mevcut komutu  durdur.  Genelde konsoldaki basit komutlar için kullanılır.

    * <Ctrl>d: Eğer sizden girdi kabul eden bir konsol komutundaysanız dosya sonu (EOF) yollar, promptaysanız logout olursunuz. O yüzden iki defa basmayın.

    * <Ctrl>s: Terminale olan çıkışı durdurur.

    * <Ctrl>q: Terminale olan çıkışa devam eder.

    * <Ctrl>z: Çalışmakta olan komutu arka plana gönderir.

    * Exit: Konsoldan çıkar.

    * Reset: Konsol bir şekilde saçma sapan karakterler basıyorsa (genelde binary bir dosyayı ekrana çıkışa gönderdiğinizde olur) düzeltmeye yarar.

    * <mouse orta tusu>: Genelde bir başka pencerede seçilmiş bir yazıyı paste etmeye yarar. Burada dikkat edilecek nokta ünux altındaki (KDE ve bazı özel programların istisnası ile) kopyala - yapıştır işleminin Windows'daktnden farklı olmasıdır. Bir yazıyı seçerseniz, o seçili olduğu sürece yapıştırılabilir (bir kez yapıştırdıktan sonra zaten bufferda kalır) yani bir kopyalama emri vermeniz gerekmez, seçip yapıştıracağınız yere gidip orta tuşa basmanız yeter. Konsolda kullanılabilmesi için gpm çalışıyor olması gerekir.

    * <Shift><insert>: Yapıştırma işlemini klavyeden yapar.

    * ~: Kullanıcının ev dizini işaret eder /home/<login ismi> şeklindedir genelde, cd ~/docs ev dizini altında docs'a gider. Sadece cd komutu ise cd~ komutuna eşittir ve ev dizine gider.

    * . ya da ./: Bulunduğunuz dizin.

    * /. ya da Slashdot

    * ..: Bir üst dizini işaret eder

Genel Komutlar

    * Herhangi bir komut   -helpmore: Söz konusu komut ile ilgili help

    * man başlık: Sistemdeki manuel dosyaları. Birkomut hakkında olabildiği gibi bir dosya hakkında da olabilir.

    * apropos başlık: Söz konusu baslıkla ilgisi olankomutların listesi.

    * help komut: bash shell altında komut hakkında genel bilgi verir.

    * ls: Unix için dir komutu.

    * ls -allmore: Bir dizindeki bütün dosyalan gösterir (. ile başlayan gizli dosyalan da). Komut burada more komutuna yönlendirilmiştir, bu sayede daha kontrollü bir okuma sağlanabilir.

    * cd dizin: Söz konusu dizine geçmek.

    * cp kaynak hedef: Bir yerdeki dosya ya da dizinleri başka bir yere kopyalamak. Unix'lerde genelde bu tür komutlarda her zaman kaynak önce hedef sonra yazılandır.

    * mcopy kaynak hedef: Belli bir kaynak dosya sisteminden (mount etmeniz şart değil) bir dosyayı başka bir yere kopyalama. Aynı mantıkta mdir, mcd,  mren,  mmove, mdel,  mmd, mrd, mformat gibi komutlar da vardır.

    * ln kaynak hedef: Söz konusu hedefe hardlink atar. Böylece dosyalar iki yerde de var gibi gözükür, herhangi bir değişiklik diğerini de etkiler, biri silindiğinde diğeri kalır. Hardlinkin engelleri, linkle dosyanın aynı dosya sistemi içinde olması gerekliliği ve dizinlerle özel dosyalara hardlink verilememesidir.

    * ln -s kaynak hedef: Hedefte kaynak dosyasına sembolik bir link yaratır. Sembolik linkte söz konusu dosyanın nerede bulunacağının bilgisi vardır. Sembolik linkler dizinler için de kullanılabilir. Tek problemleri ana dosya silindiğinde link bozulmuş olur.

    * rm dosyalar: Dosyaları silme. Bu komutu kullanabilmek için sileceğiniz dosyanın sahibi olmanız gerekir.

    * mkdir dizin: Yeni bir dizin yapmak için kullanılır.

    * rmdir: Bos bir dizini silme komutu.

    * rm -r dosyalar: Dosya/dizin ve onlann alt dizinlerini silme komutu. Root alarak kullanırken dikkat edin. çünkü her şeyi silebilirsiniz.

    * cat dosyaismilmore: Bir dosyayı sayfa sayfa görüntülemek için kullanılır.

    * less dosyaismi: Bir dosyayı daha kontrollü olarak okuma imkanı. More komutunun eşleniğidir, biraz daha fazla özellikleri vardır.

    * pico dosyaismi: Bir text dosyasını, klasik basit bir tür editör ile editlemek için kullanılır. Aynı tür den nano, joe, mcedit gibi editörleri de kullanabilirsiniz.

    * ptco -w dosyaismi: Pico'yu satır sonunda cümleleri   yuvarlamadan   kullanmak   için   kullanılır. Konfigürasyon  dosyalarını  editlerken yardımcı olur.

    * find /-name "dosyaismi": Dosyaismi adlı dosyayı en üst dizinden itibaren aramaya baslar.
      Dosyaismi, * ve ? gibi joker kararkterler de içerebilir. Mesela "fazlames*" yazılması fazlame-sai.net.txt fazlamesai.org.txt dosyafannı bulur, locate dosyaismi: fınd gibidir, fakat düzenli olarak oluşturulan bir veriıabanına bağlıdır. Sistemdeki son değişikliklerden haberi olmayabilir.

    * touch dosyaismi: Dosyaismi isimli dosyanın tarih bilgilerini değiştirir. Eğer o anda bu dosya yoksa, bu isimde sıfır byte uzunluğunda bir dosya oluşturur.

    * xinit: Pencere yöneticisi olmayan bir X-windows açar.

    * startx: Pencere yöneticili standart bir X acar. DOS'da win komutu gibidir.

    * startx - :1: 1 numaralı displayde X oturumu açar. <Ctrl><Alt><F7-F8-F9...> ile geçiş yapabilirsiniz.

    * xterm: Basit bir xterminal açar. Daha hafif versionları (rxvt, aterm. eterm gibi) bulunur ve tercih edilir.

    * shutdown -h now: Sistemi durdurur ve ATX sistemlerde kapatır.

    * halt: ya da

    * reboot: Makinayı kapatmak ya da reboot etmek için kullanılır.

Dosya sıkıştırma ve açma komutları

    * tar -xvf dosya.tar: Sözkonusu (sıkıştırılmamış] tar dosyasını bulunan dizine açar.

    * tar -zxvf dosyaismi.tar.gz: Tar.gz'lenmiş bir dosyayı (".tar.gz ya da *.tgz) bulunduğunuz dizine açar.

    * tar -zxvf dosyaismi.tar.gz -C dizin: Dosyayı "dizin" isimli dizine açar.

    * tar -jxvf dosyaismi.tar.bz2 -C dizin: Bzıp2 ile sıkıştırılmış dosyayı söz konusu dizine açar. Eski sürümlerde -lxvf kullanılırdı.

    * tar -zcvf arstv.tar.gz dizin1  dizin2 dosyal dosya2...: Söz konusu dizin ve (veya) dosyaları arsiv.tar dosyası haline getirir ve gzip ile sıkıştırır, z yerine j kullanabilirsiniz.

    * gunzip dosya.gz / bunzip2 dosya.bz2: Söz konusu gz dosyasını açar.

    * gzip -9 dosya: Söz konusu dosyayı en iyi şekil de sıkıştırır, uzantısını da .gz yapar.

    * bzip2 -9 dosya: gzipten %20 oranında daha iyi sıkıştıran bir program, özellikle de text dosyalarında. Fakat daha yavaş çalışır.

    * unzip dosyaismi -d dizin: Söz konusu zip dosyasını söz konusu dizine açar.

    * unarj e dosya.arj: Arj arşivini açar.

    * uudecode -o hedef kaynak: uuencode ile kodlanmış (genelde e-posta ekleri) dosyayı acar.

Sistem hakkında bilgi almak için kullanılan komutlar

    * pwd: Bulunduğunuz dizinin ismini verir.

    * hostname: Makinanın ismini verir.

    * whoami: Logın isminizi verir.

    * id kullamcıismi: Kullanıcı numarasını, grup numarasını ve alt gruplarını verir.

    * date: Tarihi göstermek ya da değiştirmek için kullanılır. "date 101709382002" kullanımı, tarihi 17 Ekim 2002 Saat: 09 38 yapar. Bıos tarihini değiştirmek için setclock komutunu kullanmanız gerekir.

    * time: Belli bir komutun işlemini bitirmesinin ne kadar süre tuttuğunu gösterir. Mesela bir dizinin listelenme süresi için "time ls" kullanılır.

    * who: Sisteme giriş yapmış kullanıcıların isimlerini görüntüler.

    * finger username: Belli bir kullanıcı hakkındaki bilgileri verir.

    * last: Sisteme en son giriş yapmış kullanıcıların listesini verir.

    * historylmore: Bulunduğunuz kullanıcı ile son girilen komutların listesini "lmore" sayesinde sayfa sayfa okuyabilirsiniz.

    * uptime: Makinenin ne kadar süredir açık olduğunu görüntüler.

    * ps: Kullanıcının koşturmakta olduğu işlemleri listeler.

    * ps axu lmore: Bütün prosesleri listeler.

    * top: Çalışmakta olan programların ne kadar hafıza/cpu kullandıkları vs gibi bilgileri içeren temel sistem durumunu görüntüler.

    * uname -a: Yerel sunucunuz hakkında bilgileri görüntüler.

    * free: Hafıza bilgilerini gösterir.

    * df -h: Disk doluluk/boşluk oranını gösterir.

    * du / -bhlmore: Dizinlerin boyutlarını gösterir. (Biraz zaman alır)

    * cat /proc/interrupts: Kullanılmakta olan interruptları gösterir.

    * cat /proc/version: Linux sürümü ve diğer bilgileri açar.

    * cat /proc/filesystems: Kullanılmakta olan dosya çeşitlerini gösterir.

    * cat /etc/printcap: Yazıcıların düzenini gösterir.

    * Ismod: Yüklenmiş olan kernel modüllerini gösterir.

    * setlmore: Sistem değişkenlerini gösterir.

    * echo  $PATH:  PATH değişkeninin İçeriği. Sistemde çalışabilir programların bulundukları yerleri belirler.

    * dmesgl   more:   Kernel   mesajlarını   açar. /var/loa/dmesa" kullanarak mesajların içine bakabilirsiniz.

http://idari.isikun.edu.tr/bim/tr/bilgi ... xkomut.php
« Son Düzenleme: Ocak 01, 1970, 01:00:00 ÖÖ Gönderen: Hamdi »
emeğini veren düdüğünü çalar